Korta

KORTA (Gürcüce: ქორთა; okunuşu: “korta”), tarihsel Tao bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesinde bulunmaktadır. Adı 1959 yılında Yarbaşı olarak değiştirilmiştir.

Korta, Yusufeli’nin kuzeydoğusunda yer alır. Kasabaya 37 km uzaklıktadır. Çevresinde Tsklispiri (Zeytincik), Hostapori (Çağlıyan) ve Uşhumi (Yağcılar) adlı köyler bulunmaktadır. 

KÖYÜN ADI
Köyün bilinen en eski adı Korta’dır. Gürcüce bir yer adı olan Korta (ქორთა), Türkçeye aynı biçimde, Korta (کورته) olarak girmiştir (1:VIII.358). Daha geç dönemde Türkçe kaynaklarda Körte ve Körta olarak da yazılmıştır (2:378; 3).

Korta, “atmaca” anlamındaki “kori” (ქორი) kelimesinden türemiş bir yer adıdır ve “atmaca yeri” anlamına gelir. Korta’nın coğrafi yapısı, gerçekten de atmacaların yvalanacağı bir yeri andırmaktadır. Gürcistan’da bugün de Korta adını taşıyan yerler vardır. Köydeki Bursiyet / Bursieti (ბურსიეთი), Boselet / Boseleti (ბოსელეთი), Zuvara / Cvari (ჯვარი), Satimat / Satibeti (სათიბეთი) gibi mevki adları da buranın eski bir Gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir (4:I.374).

Eski adı Korta olan Yarbaşı köyü.

DEMOGRAFİ
Korta’nın görece erken döneme ait nüfusu, Osmanlı idaresinin vergi ve askere alma amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespiti üzerinden verilebilir. Bu tarihte köyde 51 hane ve 121 erkek kaydedilmiştir. Köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda Korta’da 242 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 4,7 kişinin düştüğü ortaya çıkar (4:I.374).

Yaklaşık 40 yıl sonra, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Korta’nın nüfusu 45 hanede yaşayan 169 kişiden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusu tespit ettiği göz önüne alınarak, köyde 338 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 7,5 kişinin düştüğü söylenebilir (1:VIII.359). 1835 tarihli nüfus tespitinde kalabalık bir yapıya sahip olmayan ailelerin, 1876 yılında hayli kalabalık bir yapıya dönüştüğü görülmektedir.

Korta’nın nüfusu 1935 yılında 389 kişiden, 1960 yılında da 506 kişiden oluşuyordu (2:82; 5:75). Köyde günümüzde yaklaşık 110 kişi yaşamaktadır.

TARİHÇE
Korta, orta çağda Gürcistan’ın bir parçası olan Tao bölgesinin bir köyüydü. Bu bölge birleşik Gürcistan Krallığı’nın zayıflamasından sonra, Gürcü devletlerinden biri olan Samtshe-Saatabago‘nun (1268-1625) yönetiminde kaldı. Osmanlılar da köyü 1549 yılındaki Gürcistan seferinde, bu devletten ele geçirdi. Korta, önce Livane sancağına, sonra Çıldır Eyaleti’ne bağlandı.

Korta, 1835 yılında Lİvane-i Ulya sancağına bağlıydı. Daha sonra Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. Tarımla geçinen köyde 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre hayvan varlığı 30 öküz, 50 inek, 20 at, 200 keçi ve 138 koyun olarak tespit edilmiştir (1:VIII.359).

Kotra, 1928 tarihli köy listesinde, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. Ancak adı sehven Korna (كورنە) olarak kaydedilmiştir (6:82). 1935 nüfus sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti (2:378). Daha sonra yeniden Artvin vilayetine bağlandı. Korta, Körte ve Körta, “yabancı kökten geldiği” için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yarbaşı olarak değiştirilmiştir (7:708). Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte “Yarbaşı (Körta)” biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır (3).

KAYNAKÇA:
1. ^ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt.
2. ^ 1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937.
3. ^ 1980 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1981.
4. ^ Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt.
5. ^ 1960 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963.
6. ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928.
7. ^ Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com ile oluşturun
Başla
%d blogcu bunu beğendi:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close