Zansuli

ZANSULİ (Gürcüce: ზანსული; translit.; “zansuli”), tarihsel Klarceti bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Günümüzde Artvin ilinin Murgul ilçesinde yer alır ve adı Damar olarak değiştirilmiştir.

KÖYÜN ADI
Bugün Damar adını taşıyan köyün bilinen en eski adı Zansul’dur. Bu ad Gürcüce kaynaklarda Zansuli (ზანსული) ya da Dzansuli (ძანსული) olarak geçer ve Türkçeye Gürcüceden girmiştir.[1] Bununla birlikte bu yer adının anlamına ilişkin kaynaklarda bilgi mevcut değildir. Zansuli Osmanlıca kaynaklarda da Gürcücesine yakın biçimde yine Zansul (زانسول) olarak yazılıyordu.[2] Bölgenin Rusların eline geçmesinden sonra, 1886’da yapılan nüfus sayımında köyün adı Dzansuli (Дзансули) olarak yazılmıştır.[3] Köyün adı, 1925’te Damar olarak değiştirildiği halde, 1933 yılında Dahiliye Vekaleti’nin yayımladığı Köylerimiz adlı kitapta Zanzul olarak verilmiştir.[4]

Eski adı Zansuli olan Damar köyünün uydu fotoğrafı.

TARİHÇE
Tarihsel Klarceti bölgesinde yer alan Zansuli’nin kuruluşuna dair bilgi yoktur. Köyde tarihsel bir yapı kalıntısı da bulunmadığı için köyün eski tarihine ilişkin bir tahminde bulunmak mümkün değildir. Zansuli Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe-Saatabago altındayken 16. yüzyılda Osmanlıların eline geçen Tao-Klarceti bölgesinde yer alıyordu. Uzun süre Osmanlı yönetimi altında kalan köyü 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Ruslar ele geçirdi. 1886 Rus kayıtlarına göre Zansuli’de 70 hanede 449 kişi yaşıyordu. Burada yaşayanların tümü Gürcü olarak kaydedilmiştir. Büyükçe bir köy olan Zansuli bu tarihte Cimşereti, Satsoblieti, Mekveleti, Sakmeleti, Hahvileti, Mere ve Çubuna mahallelerinden oluşuyordu. 1907 tarihli Rus kayıtlarına göre köyde 286 Müslüman Gürcü yaşıyordu. 1910 yılında Zansuli Artvin sancağının (okrug) Artvin kazasına (uçastok) bağlıydı.[5-6] Köyün nüfusunun azalması 93 Harbi’nden sonra Rusya yönetimi altında kalan Müslüman Gürcülerin önemli kısmının Türkiye’nin batısına doğru göç etmesiyle ilişkili olabilir.

Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından Zansuli, 1918-21 arasında bağımsız Gürcistan’ın sınırları içinde yer aldı. 1921’de, Kızıl Ordu’nun Gürcistan’ı işgali sırasında, Zansuli’nin de içinde yer aldığı bölgeyi Türkiye fiilen ele geçirdi. 16 Mart 1921’de imzalanan Moskova Antlaşması’yla Zansuli’nin de bağlı olduğu Artvin ve Ardahan Türkiye’ye bırakıldı.[7]

1922 nüfus cetveline göre Borçka kazasının Murgul nahiyesine bağlı köyde 30 hanede 169 kişi yaşıyordu.[8] Köyün adı 1925’te Damar olarak değiştirildi. Ertesi yılki nüfus tahririne göre köyün nüfusu iyice azalmıştı; 6 hanede 28 kişi yaşıyordu ve Zansul (Damar) Murgul nahiyesinin merkeziydi.[9]

Kaynakça:
1. ^ Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (Gürcüce-Türkçe-İngilizce), 2019, Tiflis, s. 21.
2. ^ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye (Osmanlıca) 1927, s. 119.
3. ^ “Artvin kazası (1886 Yılı)” (Rusça). Erişim tarihi: 28 Ocak 2020.
4. ^ Köylerimiz, (Yayımlayan) Dahiliye Vekaleti, 1933, İstanbul, s. 802.
5. ^ Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (Gürcüce-Türkçe-İngilizce), 2019, Tiflis, s. 21, 36.
6. ^ “Artvin kazası (1886 Yılı)” (Rusça). Erişim tarihi: 28 Ocak 2020.
7. ^ Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2. cilt, s. 41.
8. ^ Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, 2013, s. 275.
9. ^ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye, 2010 (Birinci baskı 1927), s. 144, 148.

Not: Bu yazı ႧႤႧႰႨ ႾႠႰႨ tarafından Vikipedi için kaleme alınmıştır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com' da kurun
Başla
%d blogcu bunu beğendi:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close