Hintskana

HİNTSKANA (Gürcüce: ხინწყანა; okunuşu: “h’ints’q’ana”), tarihsel Klarceti bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesinde yer alır. Adı 1925 yılında Tekin olarak değiştirilmiştir. Tekin köyü daha sonra Karşıköy’ün bir mahallesine dönüşmüştür.

Hintskana, Borçka kasabasının kuzeydoğusunda, Gürcistan sınırına yakın bir bölgede yer alır. Bu kasabaya yaklaşık 13 km uzaklıktadır.

KÖYÜN ADI
Hintskana, köyün bilinen en eski adıdır. Türkçeye Hinskana (خنسقانا) biçiminde girmiştir (1:119). 93 Harbi’nde Klarceti bölgesini ele geçiren Ruslar ise, köyün adını Gürcücesine uygun biçimde Hintskana (Хинцкана) olarak kaydetmiştir (2).  Köyün de yer aldığı bölgeyi daha sonraki bir tarihte dolaşmış olan Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze Hintskana’nın adını büyük bir olasılıkla sehven Hintskara (ხინწკარა) olarak not etmiştir (3:149; 4:136).

Hintskana, Gürcücede “pınar” anlamına gelen “hintsi” (ხინწი) ile “tarla” anlamına gelen “kana” kelimelerinden meydana gelen bir yer adıdır.

Hintskana’ın bir mahalle olarak bağlı olduğu Heba köyü (Karşıköy)

DEMOGRAFİ
Hintskana’nın görece erken döneme ait nüfusu 1886 yılında Rus idaresi tarafından yapılan tespit üzerinden verilebilir. Bu tespite göre köyde 114 kişi yaşıyor ve nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Bu tarihte Hintskana, Gonio kazasına (uçastok) bağlı Sabauri nahiyesinin bir köyüydü. Daha sonra bölgeyi dolaşmış olan Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, 1893 yılında köyden 30 hane bulunduğunu, 20 hanenin ise göç ettiğini yazar (3:149; 4:136). Bir hanenin 5-6 kişiden oluştuğu varsayılırsa, 100-120 kişinin göç etmiş olduğu sonucuna varılabilir.

Hintskana’nın Türkiye sınırları içinde kalmasından bir yıl sonra 1922 nüfus cetveline göre köyün nüfusu 24 hanede yaşayan 74 Müslüman Gürcüden oluşuyordu. Nüfusun azalması ve hane başına düşen ortalama nüfusun yaklaşık 3 kişi olması köyden göçün devam ettiğini göstermektedir. 1926 tarihli nüfus tespitine göre ise, köyde 22 hanede 77 kişi yaşıyordu (5; 6:144).

TARİHÇE
Klarceti bölgesindeki Gürcü yerleşim yerlerinden biri olan Hintskana’nın kuruluşuna dair bilgi yoktur. Köyün tarihine ışık tutacak tarihsel bir kalıntı ya da yapı da tespit edilmemiştir. Bununla birlikte Hintskana’nın bulunduğu bölge antik çağda Kolheti Krallığı sınırları içinde yer alıyordu. Erken ve geç ortaçağda Gürcü krallıkları ve prenslikleri idaresinde kalan köy, 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlıların eline geçti.

Yaklaşık üç yüzyıl Osmanlı egemenliğinde kalan Hintskana’yı 93 Harbi’nde Ruslar ele geçirdi. 1886 tarihli nüfus sayımına göre köy Batum oblastı içinde Batum sancağının (okrug) Gonio kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazanın nahiyelerinden biri olan Sabauri nahiyesinin iki köyünden biri olan Hintskana, bu savaştan sonra yaşanan göç nedeniyle nüfusunun önemli bir kısmını yitirdi. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan sınırları içinde kalan köy, Kızıl Ordu’nun Gürcistan’ı işgali sürerken Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasından imzalanan 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması’yla yeniden Türkiye’ye bırakıldı (7:II.41).

Hintskana 1922’de Borçka kazasının Maradid nahiyesine bağlı bir köydü. Köyün adı 1925’te Tekin olarak değiştirildikten sonra Hintskana Artvin kazasına bağlı Borçka nahiyesinde yer alıyordu. 1933 tarihli köy listesinde Tekin olarak geçen köy, 1935 tarihli genel nüfus sayımında yer almamıştır. Bu tarihten önce köyün Karşıköy’e bir mahalle olarak bağlandığı anlaşılmaktadır (8:717).

KAYNAKÇA:
1. ^ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye (Osmanlıca), 1927.
2. ^ “Gonio kazası (1886 Yılı)” (Rusça).
3. ^ Zakaria Çiçinadze, Müslüman Gürcüler ve Gürcistan’daki Köyleri (Gürcüce), Tiflis, 1913.
4. ^ Zakaria Çiçinadze, Müslüman Gürcülerin Osmanlı Ülkesine Büyük Göçü (Gürcüce), Fitlis, 1912.
5. ^ Nurşen, Gök, Artvin Livası’nın Anavatan’a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler”Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104.
6. ^ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 2010 (Birinci basım 1927).
7. ^ Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2. cilt.
8. ^ Köylerimiz, (Yayımlayan) Dahiliye Vekaleti, İstanbul, 1933.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com ile Ücretsiz Bir Web Sitesi Kurun
Başla
%d blogcu bunu beğendi:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close