Muhobani

MUHOBANİ (Gürcüce: მუხობანი; okunuşu: “muh’obani”), tarihsel Şavşeti bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Bugün Artvin ilinin Şavşat ilçesinde yer alır. Adı 1925’te Üzümlü olarak değiştirilmiştir.

Muhobani, Şavşat’ın 20 km batısında bulunmaktadır.  Tsepta (Eskikale), Sataplia (Otluca), Anklia (Dalkırmaz) ve Sira Sinkoti (Çayağzı) köyleriyle çevrilidir.

KÖYÜN ADI
Köyün bilinen en eski adı Muhobani’dir. Bu yer adı, Gürcüce iki kelimeden (მუხა /muha: meşe; უბანი / ubani: köy, mahalle) oluşan bir tamlamadır. Meşe köyü ya da Meşeköy anlamına gelen “Muhas ubani” (მუხას უბანი) zamanla Muhobani’ye dönüşmüştür.

Muhobani Türkçeye Muhoban (موخوبان) olarak girmiştir (1:160). Rus idaresi ise köyün adını Mohoban / Muhaban (Мохобан /Мухабан) biçiminde kaydetmiştir (2). 

Muhobani’nin konumu.

DEMOGRAFİ
 Muhobani’de kadın ve erkek nüfusunun birlikte tespit edildiği ilk sayım, Rus idaresince 1886 yılında yapılmıştır. Bu tespite göre köyün nüfusu 111 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Gürcüce bir ad taşıyan köyde Gürcü nüfusunun olmaması dikkat çekicidir. Bu durum nüfusun ya tamamen asimile oluğunu ya da Osmanlı döneminde köyün demografik yapısının değiştirildiğini göstermektedir. Muhobani, Anklia nahiyesinin nüfus açısından en küçük iki köyünden biriydi (2).

Köyün yeniden Türkiye sınırları içinde kalmasından bir yıl sonra, 1922’deki nüfus tespitine göre Muhobani’de 29 hanede 202 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmişti (3). Hane başına ortalama yaklaşık 7 kişi düşmesi, ailelerin kalabalık bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. 1926’da ise köyün nüfusu, 28 hanede yaşayan 214 kişiden oluşuyordu (4:188).

Muhobani (Üzümlü) köyü.

“… Köprüden geçip derenin sağ yakasına vardık. Sira-Sinkoti köyüne girdik. Tsepta Kalesi  uzun zaman açık biçimde görünüyordu. Fakat bu uzaklıktan kale bir kuş yuvasını andırıyordu. Bu taraftan bu kuş yuvasının sadece üst kısmı görünüyor. Zirvesinde kalenin bulunduğu bu kocaman kayalık dağı seyretmek insana daha büyük keyif veriyor. Bu devasa şey İmerhevi Deresinin sağ yakasında yer alıyor. Aşağıda, bu derenin kıyısında Tseptibari köyü var. Bu adı taşıyan yerden Muhobani’yi geçip gittim; İmerhevi Dağlarının panoramasını  güneyden içim huzurla dolarak seyrettim.” 
Kaynak: Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri, Batum, 2015 (Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 241.

TARİHÇE
 Tao-Klarceti’nin yerleşim yerlerinden biri olan Muhobani, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti’nin eline geçti. Bu dönemden önce Tao-Klarceti, birleşik Gürcü Krallığı ve Samtshe Prensliği içinde kalıyordu. Uzun bir süre Osmanlı yönetimi altında kalan köyü 93 Harbi’nde (1877-1878) Ruslar ele geçirdi. Çarlık idaresinde Muhobani, Batum oblastı içinde, Artvin sancağının (okrug) Şavşet-İmerhevi kazasına (uçastok) bağlı bir köydü. Bu kazaya bağlı Anklia nahiyesi içinde yer alıyordu (2). 

Muhobani, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan’ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu’nun Gürcistan’ı işgal etmesinin  ardından, 1921’de Anakara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması’yla Türkiye’ye bırakıldı (5:II,41).

Muhobani, 1922, 1926 ve 1928 kayıtlarına göre Şavşat kazasının merkez nahiyesine bağlıydı (3;4:188;6:80).

Muhobani’nin güneybatısında bir köy kilisesi vardır. Osmanlı dönemi öncesinden kalan Muhobani Kilisesi, tamamen yıkılmıştır (7:162).

KAYNAKÇA:
1. ^ “Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye (Osmanlıca), 1927 (Latin harfli baskı, 2010).
2. ^ “Şavşet-İmerhevi kazası (1886 Yılı)” (Rusça).
3. ^ Nurşen Gök, “Artvin Livası’nın Anavatan’a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104.
4. ^ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, İstanbul, 2010 (Birinci basım 1927).
5. ^ Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2 cilt.
6. ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928.
7. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com' da kurun
Başla
%d blogcu bunu beğendi:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close