Havag

Havag ya da Hovag, Tao bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Bugün Erzurum ilinin Oltu ilçesinde yer alan yerleşmenin adı Alatarla olarak değiştirilmiştir. Farklı kaynaklarda adı Hovak[1] ve Havaği[2] olarak da geçer.

Üç kulesi bulunan Havag Kalesi. Fotoğraf: Buba Kudava,  Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu, 2018, Tiflis.

TARİHÇE
Tao bölgesinde yer alan Havag’ın kuruluşuna ilişkin bilgi yoktur. Bununla birlikte burada altı kilise ile iki kalenin varlığına bakarak Havag’ın eski bir yerleşme olduğu söylenebilir. Gürcistan Krallığı sınırları içindeyken 1080’deki Kveli Kalesi Savaşı’nın ardından Büyük Selçukluların eline geçti. Yöre daha sonra Gürcü atabeglerin yönetiminde kaldı. 16. yüzyılda Osmanlılar tarafından fethedildi. Osmanlılar Tao-Klarceti’yi tamamen ele geçirince, bu topraklarda Çıldır Eyaleti adı altında bir idari birim kurdular. Osmanlı kaynaklarında Havag olarak geçen yerleşme, 17. yüzyılda Çıldır Eyaleti’nde Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlı bir köydü.[3] Uzun süre Osmanlı yönetimi altında kalan Havag, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Rusların eline geçti. Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusu bölgeden çekilince Havag 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan sınırları içinde kaldı. 1921’de Kızıl Ordu’nun Gürcistan’ı işgal etmesinden sonra Havag yeniden Türkiye’ye katıldı. Havag’ın adı Cumhuriyet döneminde Alatarla olarak değiştirildi.

Köyün merkezinin 300 metre güneyinde, derenin sağ kıyısındaki yamaçta yer alan tek nefli kilise. Fotoğraf: Buba Kudava,  Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu, 2018, Tiflis.

TARİHSEL YAPILAR
Tarihsel yapılar açısından Havag Tao’nun ender yerleşmelerinden biridir. Köyde iki kale ve altı kilise vardır. Köydeki kiliselerden biri olan tek nefli yapı, bugün köyün merkezinde bulunan caminin hemen yanında yer alır. Günümüze yıkıntıları kalmıştır. Büyük ölçüde ayakta olan tek nefli diğer kilise, köyün kuzeydoğu ucunda, kayalık bir yamaçta yer alır. Tek nefli üçüncü kilise ise, köyün merkezinin 300 metre güneyinde, derenin sağ kıyısındaki yamaçtadır ve bu kiliseden de geriye sadece yıkıntıları kalmıştır. Köyün merkezinin 3 kilometre güneydoğusunda, küçük bir tepede yıkıntıları günümüze ulaşmış olan dördüncü kilise de tek nefli bir yapıdır. Tek nefli diğer iki kilise ise, kale içinde yer alır. Kaledeki kiliseler büyük ölçüde sağlam kalmış, yazıtlı fresklerin bazı kısımları da günümüze ulaşmıştır.[4]

İki kaleden biri Havag’ın merkezinin 100 m kuzeyinde, bir tepenin üzerinde yer alır. İki kale kilisesi bu kalenin içindedir. İkinci kale ise, köyün merkezinin 600 metre güneyinde, derenin sağ yakasında yer alır. Üç kulesi bulunan kale büyük ölçüde ayaktadır.[5]

Kaynakça:
1. ^ Sevan Nişanyan, Adını Unutan Ülke, 2010, İstanbul, s. 140.
2. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 119-120.
3. ^ Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732(Gürcüce ve Osmanlıca), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis 1979, s. 138.
4. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu(Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 119-120.
5. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu(Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 287.

Not: Bu yazı ႧႤႧႰႨ ႾႠႰႨ tarafından Vikipedi için kaleme alınmıştır (14 Eylül 2019).

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com' da kurun
Başla
%d blogcu bunu beğendi:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close