Ahaldaba Kilisesi

AHALDABA KİLİSESİ (Gürcüce: ახალდაბის ეკლესია; okunuşu: “ah’aldabis eklesia”), tarihsel Klarceti bölgesindeki Longothevi köyünde (bugün Ardanuç ilçesine bağlı Bulanık köyü) ortaçağda inşa edilmiş olan Gürcü kilisesidir. Türkçe kaynaklarda “Yeni Rabat Kilisesi” olarak geçtiği için pek çok kaynakta bu adla yer almıştır (1; 2:205).

Yeni Rabat Kilisesi olarak da bilinen Ahaldaba Kilisesi; Nikolay Marr, 1902.

TARİHÇE
Longothevi Manastırı olarak da bilinen Ahaldaba Manastırı’nın ana kilisesi olan Ahaldaba Kilisesi, Gürcü Krallığı döneminde, 10-11. yüzyıllarda inşa edilmiştir. Kilisenin inşa edildiği yerleşmenin adının Yeni Rabat olarak değiştirilmiş olması dolayısıyla yapının tarihsel adı konusunda iki farklı görüş ortaya çıkmıştır. Bazı araştırmacılar, yerleşmenin Yeni Rabat adını taşıması dolayısıyla kiliseyi Yeni Rabat Kilisesi olarak adlandırmıştır. Bu kilise aynı zamanda Şatberdi Kilisesi’yle de karıştırılmıştır. Başka bir görüşe göre ise, bu kilise eski bir kaynakta Ahaldaba olarak geçen kilisedir. Bu ikinci görüş, Kartli-Kaheti-Mesheti bölgelerindeki mülklerin vergiden muaf tutulduğunu dair kiliseye verilmiş 1392 tarihli berata dayanır. Bu beratta iki kez Ahaldaba köyünden söz edilmiştir. Bunlardan biri Ardanuç’taki Ahaldaba, diğeri de büyük bir olasılıkla Şavşat’taki Ahaldaba‘dır (3:81).

Ahaldaba Kilisesi’nin güney cephesi; 2012.

Bugün Bulanık köyünün Çamlık (eski adı Rabat) mahallesinde bulunan kilise, buradaki Longothevi Kalesi’nin rabatından (kale çevresindeki yerleşme) dolayı Yeni Rabat olarak adlandırılmıştır. Manastırın ana kilisesi olan Ahaldaba Kilisesi, Kraliçe Tamar döneminde kraliçenin baş veziri Anton Glonistavisdze’nin Klarceti’de yenilemiş olduğu manastır olduğu tahmin edilmektedir. Nitekim kilisenin yakınlarındaki bir yerin adının Antoneti olması bunu teyit etmektedir (2:205).

Ahaldaba Kilisesi planı. G. Bagrationi ve N. Bagrationi.

MİMARİ ÖZELLİĞİ
Ahaldaba Kilisesi, serbest haç planlı bir yapıdır. Kubbeyle örtülü kısım kilisenin asıl bölümünü oluşturur ve bu ana mekâna yanlarında dört adet haç kolu bulunur. Kilisenin iki girişi bulunmaktadır. Yapının cephelerinin ağırlıklı unsurları arkatlardan oluşur. Özellikle güney cephesi süslemeleriyle dikkat çeker. Ahaldaba Kilisesi’nin güney tarafına bitişik bir yapının varlığı tespit edilmiş, ancak bu yapıdan geriye bir şey kalmamıştır. Bölgedeki ortaçağ mimarisine özgü, özellikle içteki planı dışa yansıtan üçgen nişler kullanılmıştır. Üçgen nişler Tao-Klarceti mimarisinde çok ender olarak kubbe kasnağında kullanıldığı bilinmektedir. Nişlerin sayılarının pencere açıklarından fazla olması, bu kilisede rastlanan bir özelliktir. Kilisenin her iki cephesinde kabartma bitki motifi bezeli kesme taşlar yer alır. Kilisede biri Gürcüce, diğeri Ermenice olmak üzere iki ayrı taşta birer yazıt bulunmaktadır (1; 3:81).

KAYNAKÇA:
1. ^ Yeni Rabat Kilisesi – Artvin”.
2. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili,Tiflis, 2018,
3. ^ 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com ile oluşturun
Başla
%d blogcu bunu beğendi:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close