Kvintavli

KVİNTAVLİ (Gürcüce: კვინტავლი; okunuşu: “k’vint’avli”), tarihsel Klarceti bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Bugün Artvin ilinin Borçka ilçesinde yer alır. Adı 1925’te Çifteler olarak değiştirilmiştir. 

Borçka’nın yaklaşık 20 km güneydoğusunda bulunan Kvintavli, bugünkü Balcı köyünü oluşturan yerleşim yerlerinden biridir. Bazı kaynaklarda Alaca köyünün eski adı olarak verilmiştir.

KÖYÜN ADI
Köyün bilinen en eski adı Kvintavli’dir. Bazı Gürcüce kaynaklarda Kvintauri (კვინტაური) olarak da geçer. Bu iki yazılış biçiminden biri diğerine dönüşmüş olmalıdır.  Kvintavli Osmanlıcaya Kvintavul (قونطاوول) olarak girmiştir (1:118). Ne var ki Latin harfli Türkçeye Kontavul gibi hatalı okumayla aktarılmıştır. Rusça kayıtlarda Kvintauri (Квинтаури) olarak geçer (2).

Kvintavli ya da Kvintauri’nin anlamına ilişkin belli başlı yazılı kaynaklarda bilgi yoktur. Bununla bitlikte, Gürcüce iki biçimde yazılan bu yer adı, “tekme” veya “çifte” anlamına gelen Gürcüce “kvinti” (კვინტი) kelimesiyle ilişkili görünmektedir. “Kvinti”yle ilişkisi bilindiği için de köyün adı Çifteler olarak değiştirilmiş olmalıdır.

Kvintavli’nin konumu.

DEMOGRAFİ
Kvintavli’de kadın ve erkek nüfusunun birlikte tespit edildiği ilk sayım 1886 yılında Rus idaresi tarafından yapılmıştır. Bu sayıma göre, Kvintauri olarak kaydedilmiş olan köyde 101 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Gürcü olarak kaydedilmiştir. Rus idaresinde Bagini, Deviskeli ve Kvintauri köylerinden oluşan nahiyenin adı da Kvintauri’ydi. Kvintauri nahiyesinin nüfusu, tamamı Gürcü olan 895 kişiden oluşuyordu (2). 

Kvintavli’nin adının Çifteler olarak değiştirilmesinden bir yıl sonra, 1926’da 14 hanede 65 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun 31’i kadın, 34’ü erkekti (3:143). Kvintavli, Balcı (Bagini) köyüne katıldığı için bir sonraki nüfus sayımında (1935) ayrı bir köy olarak geçmemektedir. 

TARİHÇE
Tarihsel Gürcistan’ın sınırları içinde yer alan Kvintavli, 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı egemenliğinde kaldı. Osmanlıların ele geçirişinden yaklaşık üç yüzyıl sonra köy, 93 Harbi (1877-1878) sonucunda Çarlık Rusyası’na sınırları içinde kaldı. Rus idaresinde, Batum oblastı içinde, Batum sancağının (okrug) Gonio kazasında (uçastok) yer alıyordu. Bu kazaya bağlı Kvintauri nahiyesinin (сельское общество / kırsal topluluk) merkeziydi.  Kvintauri nahiyesi, Deviskeli, Bagini ve Kvintavli (Kvintauri) köylerinden oluşuyordu (2).

Kvintavli, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan’ın sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya’nın Gürcistan’ı işgal etmesinin  ardından, 1921’de Anakara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması’yla Türkiye’ye bırakıldı (4: II,41).

Kvintavli, adının Çifteler olarak değiştirilmesinden bir yıl sonra, 1926 nüfus tespitine göre, Artvin’in merkez ilçesine bağlı Borçka nahiyesine bağlı köylerden biriydi (3: 143). 1928’de Çifteler olarak kaydedilmiş olan Kvintavli, bugünkü Balcı köyünü oluşturan yerleşim yerlerinden biridir (5:79).

KAYNAKÇA:
1. ^ “Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye (Osmanlıca), 1927 (Latin harfli baskı, 2010).
2. ^ “Gonio kazası (1886 Yılı)” (Rusça).
3. ^ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, İstanbul, 2010 (Birinci basım 1927).
4. ^ Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2 cilt.
5. ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com' da kurun
Başla
%d blogcu bunu beğendi:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close