Opiza Manastırı

OPİZA MANASTIRI (Gürcüce: ოპიზის მონასტერი; translit.: “op’izis monast’eri”), tarihsel Klarceti bölgesinde, Opiza köyünde kurulmuş olan orta çağ Ortodoks Gürcü manastırıdır. Bugün Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Bağcılar) köyünde yer alır. Manastır bir ana kilise, küçük kilise, çan kulesi, yemekhane, mezarlık binası, sarnıç ve başka yapılardan oluşmaktadır.[1]

Opiza Kilisesi’nin kalıntıları. Opiza Kilisesi, köyün yolunu yapma bahanesiyle 1960’larda dinamitle yıkılmıştır. Fotoğraf: Buba Kudava,  Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu, 2018, Tiflis.

Giorgi Merçule’nin eseri Grigol Hantsteli’nin Yaşamı ile Opiza Manastırı’nın ilahiler yazmasına (1093) düşülen nota göre manastır Vaftizci Yahya’ya adanmıştır. Manastır yapı topluluğu oldukça geniş bir alanı kaplıyordu. Ne var ki bu yapıların asıl kısımları tamamen yıkılmış veya işlevleri anlaşılmayacak derecede zarar görmüştür.

Opiza Manastırı, 1888. Fotoğraf: Andrey Mihailoviç Pavlinov.

TARİHÇE
Opiza Manastırı, sadece Klarceti’deki manastırlar arasında değil, orta çağda bütün Gürcistan’da en erken kurulmuş manastırlardan biridir. Kartlis Tshovreba’ denilen Gürcistan tarihinin yazarlarından biri olan tarihçi Cuanşeri’nin verdiği bilgiye göre, Opiza Manastırı Vahtang Gorgasali’nin girişimiyle 5. yüzyılda kuruldu. Göründüğü kadarıyla manastır, Arap saldırılarından sonra 8. yüzyılda yenilenmiştir.[2] Nitekim Vahtang Gorgasali’nin Ardanuç’taki kalesini ve çevresindeki kenti yeniden yaptırıp başkent edinen Kral Aşot’un Opiza Manastırı’nda dört yıl süren onarım ve yenileme çalışmaları yaptırttığı kilisedeki kitabeden anlaşılmaktadır.[3]

Opiza Kilisesi’nin içi, 1888. Fotoğraf: Andrey Mihailoviç Pavlinov.

ANA KİLİSE
Manastırın ana kilisesi olan Opiza Kilisesi, 10. yüzyılda inşa edilmiştir. Kubbeli ve yarı serbest haç planlı bir yapı olan kiliseden geriye sadece yıkıntılar kalmıştır. Kalan izlerden kilisenin duvar resimlerine sahip olduğu anlaşılmaktadır.[4] Nitekim 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar ayakta kalabilen kilisenin kubbesi içindeki sahne ya da figürlerin varlığı çeşitli yayınlarda yer almaktadır.[5]

Opiza Kilisesi, köyün yolunu yapma bahanesiyle 1960’larda dinamitle yıkılmıştır. Kilisenin taşları hemen yanı başında bulunan caminin inşasında kullanılmıştır ve bu taşlardaki süslemeler bugün de fark edilmektedir. Opiza Manastırı’nın tek nefli bir yapı olan küçük kilisesinin bugüne sadece yıkıntıları kalmıştır. Ayrıca Opiza ile Hantsta manastırları arasındaki alanda, son yıllardaki araştırmalarla beş küçük kilisenin yıkıntıları ortaya çıkarılmıştır. Ancak bu kiliselerin hangi manastıra ait olduğu henüz tespit edilmemiştir.[6]

Opiza Manastırı’nın küçük kilisesinin kalıntıları. Fotoğraf: Buba Kudava,  Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu, 2018, Tiflis.

OPİZA İNCİLİ
Opiza Manastırı el yazmaları merkezi olarak da tanınıyordu. 913 yılında Opiza Manastırı’nda kopyalanmış olan ve Opiza İncili denilen İncil, günümüzde Yunanistan’daki İviron Manastırı’nda korunmaktadır. 13,9 × 12,4 cm ebatlarında olan Opiza İncili 261 yapraktan oluşmaktadır ve Grigol adında biri tarafından kopyalanmıştır.[7]

Kaynakça:
1. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 37.
2. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 37.
3. ^ Mine Kadiroğlu – Bülent İşler, Gürcü Sanatının Ortaçağı, 2010, s. 8.
4. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 143.
5. ^ Mine Kadiroğlu – Bülent İşler, Gürcü Sanatının Ortaçağı, 2010, s. 163.
6. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 143.
7. ^ Tao-Klarceti – Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 412.

Not: Bu yazı ႧႤႧႰႨ ႾႠႰႨ tarafından Vikipedi için kaleme alınmıştır (14 Ekim 2019).

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com' da kurun
Başla
%d blogcu bunu beğendi:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close